Asker uğurlama, hem hüzünlü hem gururlu bir an. Bir genç vatani görevine gidiyor, ailesi ve arkadaşları onu coşkuyla uğurluyor. Davul ve zurna sesi olmadan asker uğurlama düşünülmez — bu gelenek Anadolu'nun her köşesinde yüzyıllardır sürüyor. İstanbul'da yaşıyor olsanız bile bu geleneği yaşatmak istiyorsanız, yardımcı olabiliriz.
Eskiden köyde mahallenin tamamı toplanırdı asker uğurlamaya. Davul zurna eşliğinde delikanlı omuzlara alınır, sokak boyunca taşınırdı. Şehirde de bu gelenek yaşamaya devam ediyor — biraz değişmiş ama özü aynı. Apartman önünde, sokakta, evin önündeki bahçede arkadaşlar toplanıyor, davul zurna sesi başlıyor, omuzlara almalar, halaylar, dualar — hepsi oluyor.
Asker uğurlama bizim için ayrı bir önemde. Çünkü hem hüzün hem gurur var, ikisini de aynı anda hissetmek zor. Çalarken bu dengeyi gözetiyoruz. Genelde önce coşkulu başlıyoruz, sonra duygusal bir parça çalıyoruz, sonra tekrar halayla bitiriyoruz. Bu akış aileleri rahatlatıyor.
Klasik bir asker uğurlama töreni belli bir akışta gelişir. Önce arkadaşlar ve yakın akrabalar toplanır, genelde evin önünde ya da apartman girişinde. Biz orada çalmaya başlıyoruz. Delikanlı dışarı çıktığında atmosfer iyice yoğunlaşır, ona doğru yaklaşıp omuzlara almalar başlar. Bu sırada halay kurulur, oyun havaları çalınır.
Sonra konvoy hazırlanır. Otogara ya da havalimanına götürülecekse araba gelir. Bizim çaldığımız son an genelde delikanlının arabaya bindiği andır, oradan sonra konvoy hareket eder. Bazı aileler konvoyda da eşlik etmemizi ister, otogara kadar gideriz. Bu da mümkün.
Asker uğurlama genelde evin önünde, apartman girişinde, sokakta yapılır. Müstakil ev bahçesi varsa orası en ideal — yer geniş, ses sorunu yok. Apartman önünde de çok yaygın, mahalleli alışkın, kimse rahatsız olmuyor. Bazı aileler küçük bir lokanta tutup orada veriyor, biz de lokantanın önüne gidiyoruz.
İstanbul'da asker uğurlama daha çok semt mahalle kültürünün canlı olduğu yerlerde yapılıyor — Sultangazi, Esenler, Bağcılar, Gaziosmanpaşa, Eyüpsultan, Esenyurt taraflarında çok talep alıyoruz. Anadolu yakasında Ümraniye, Sancaktepe, Sultanbeyli tarafları da aktif.
Asker uğurlama için 2-3 kişilik ekip yeterli oluyor. 1 davulcu, 1 zurnacı temel kadro, isteğe göre ikinci bir davulcu eklenir. Tören 1-1.5 saatlik bir süre alır genelde. Toplanma, halaylar, omuzlara alma, son hazırlıklar — hepsi bu süre içinde tamamlanır.
Konvoy eşliği isterseniz ek süre olabilir. Otogara ya da havalimanına gidiyorsanız onun mesafesi de hesaba katılır. Yakın bir yere gideceksek genelde konvoyda da eşlik ediyoruz, uzak ise ekibi delikanlının uğurlandığı yerde bırakıyoruz.
Asker uğurlamasında çalınan parçalar belli — "Asker yolu beklerim", "Yemen Türküsü", "Şu yüce dağlardan asker geçer mola" gibi geleneksel asker türküleri her törende çalınır. Bunların yanına yöresel halay havaları, oynak ezgiler, Roman havaları ekleniyor. Aile hangi yöreden ise o yöreye özgü parçaları da çalıyoruz.
Bazı aileler özel bir parça çalmamızı ister — gidecek delikanlının sevdiği bir türkü, ailenin özel bir parçası gibi. Önceden söylerseniz mutlaka çalıyoruz, repertuvarımızda yoksa öğreniriz.
Bazı aileler delikanlıyı otogara ya da havalimanına götürürken davul zurna eşliğiyle uğurlamak ister. Bu durumda biz konvoyun önünde ya da delikanlının arabasının yanında bir araçla gidiyoruz. Açık pencereli bir araçtan ya da bir kamyonetten çalmaya devam ediyoruz, mahallelerden geçerken sesimiz duyulsun diye. Bu özellikle anlamlı bir an, mahalleli sokaklarda alkışlıyor.
Asker uğurlamaları belli celp dönemlerinde yoğunlaşıyor. Şubat ve Ağustos genelde en yoğun olduğumuz aylar. Bu dönemlerde tarihinizi mümkün olduğunca erken bağlamanızı öneririm, 2-3 hafta önceden konuşmak iyi olur. Diğer dönemlerde 1 hafta önceden tarih bağlamak yeterli oluyor.
Bahçelievler merkezli ekibimiz İstanbul'un tüm ilçelerine ulaşıyor. Özellikle mahalle kültürünün canlı olduğu Sultangazi, Esenler, Bağcılar, Gaziosmanpaşa, Eyüpsultan, Fatih, Esenyurt, Avcılar, Başakşehir taraflarında çok asker uğurladık. Anadolu yakasında Ümraniye, Sancaktepe, Sultanbeyli, Pendik, Kartal, Maltepe bölgeleri aktif. Adresinizi söyleyin, geliyoruz.
Asker uğurlama Türkiye'de saygın bir gelenek, mahalleli genelde anlayışla karşılıyor. Hatta birçok komşu pencereden bakıp el sallıyor. Yine de tören uzun olmamalı, 1-1.5 saatte tamamlanmalı. Çok geç saatte yapılması da iyi değil. Gündüz ya da erken akşam saati genelde sorunsuz oluyor.
Tabii. 2 kişilik ekip (1 davul, 1 zurna) sade bir tören için yeterli. Hem ekonomik olur hem de mekana daha rahat sığar. Geleneksel atmosfer için 2 kişi yeterli, kalabalık ekip her zaman gerekmiyor.
Konvoy eşliği veriyoruz. Otogara kadar olan yolda da çalıyoruz, açık pencereden ya da kamyonet üstünden. Esenler Otogarı yakınsa kısa mesafe oluyor, daha uzak yerlere (Harem Otogarı gibi) gidersek de oluyor. Mesafeye göre konuşalım.
Havalimanı dışına kadar konvoyda eşlik edebiliyoruz, ama havalimanı içine giremiyoruz — orada güvenlik kuralları var, davul zurna mümkün değil. Önceden ev önünde tören yapıp, yola çıkarken biraz daha çalıyoruz, sonra delikanlıyı havalimanına bırakıyoruz. Genelde aileler bu şekilde planlıyor.
Sürpriz asker uğurlamaları yaptık, çok güzel oluyor. Delikanlı haberi olmadan davul zurna sesi başlayınca büyük bir şaşkınlık yaşıyor. Arkadaşlarıyla saati önceden ayarlıyoruz, evin önünde gizli bekliyoruz, sinyalle başlıyoruz. Bu anların videoları çok güzel oluyor.