Hacı Uğurlama Davulcusu ve Zurnacısı

Hacca gitmek bir Müslüman için ömrünün en önemli yolculuğu. Yıllarca beklenen, hazırlanılan, biriktirilen bir an. Yola çıkış günü hem heyecan hem de duygu yüklü geçiyor — aile, akrabalar, mahalleli toplanıyor, dualar ediliyor, sarılmalar oluyor. Bu özel anın geleneksel bir şekilde uğurlanması için davul zurna eşliği yüzyıllardır süregelen bir adet. Biz de bu adetin bir parçası olmaktan onur duyuyoruz.

Uğurlama mı, Karşılama mı?

Hacı karşılamadan farklı olarak uğurlamada atmosfer biraz daha duygusal. Karşılamada coşku ön planda, uğurlamada ise daha sakin, dualı bir hava hakim. Bizim çalış tarzımız da buna göre değişiyor. Uğurlamada coşkulu halay havaları yerine, ağır geleneksel parçalar tercih ediyoruz. Hac yoluna çıkan birinin uğurlanması bir tür dua gibi geçiyor, biz de buna eşlik ediyoruz.

Hacının ailesinin tercihine göre tören şekilleniyor. Bazı aileler tamamen sade, ağır tonda bir uğurlama ister; bazıları ise dua kısmından sonra biraz coşkulu hale gelmesini sever. İkisi de bizim için sorun değil, önceden konuşup planı netleştiriyoruz.

Töreninin Akışı

Klasik bir hacı uğurlama töreni şu akışta gelişir. Önce aile ve yakın akrabalar evde toplanır, mevlit okutulur, dualar edilir. Bu sırada biz dışarıda sessizce bekleriz, çalmaya başlamayız. Mevlit ve duaların bitiminden sonra hacı dışarı çıkmaya hazırlanır.

Hacı evden çıkarken davul zurna sesi başlar. Önce ağır, dualı bir tonda çalıyoruz. Akrabalar sarılır, eller öpülür, gözyaşları akar. Bu süre içinde biz çalmaya devam ediyoruz. Hacı arabaya bindirildikten sonra konvoy hazırsa hareket eder, biz son birkaç dakika daha çalıp bitiriyoruz.

Mevlit ve Dua

Hacı uğurlamalarının çoğunda mevlit okunur, dualar edilir. Bu süre içinde biz tamamen sessiz duruyoruz, hocaya saygıyla yer veriyoruz. Mevlit bittikten ve dualar tamamlandıktan sonra çalmaya başlıyoruz. Aile programının akışına göre hareket ediyoruz, dini bölümlerde müziğin yeri olmadığını biliyoruz.

Eğer dua bölümleri tören sırasında olacaksa, biz de bu süre boyunca uzakta dururuz. Hocanın sesi rahat duyulsun, konsantrasyon bozulmasın. Bu hassasiyet hem aile için hem hoca için önemli, biz de bunu gözetiyoruz.

Çalınan Parçalar

Hacı uğurlamasında çalınan parçalar genelde sakin, dualı, geleneksel tonda. "Mekke yollarına" türü ezgiler, geleneksel hac türküleri, Anadolu'nun çeşitli yörelerinden duygusal halay havaları repertuvarımızda var. Coşkulu düğün havaları, oynak parçalar bu törene uygun düşmez, biz de bunları çalmıyoruz.

Ailenin yöresinden özgü parçalar varsa onları da ekliyoruz. Karadenizli, Doğulu, Güneydoğulu — hangi yöreden olursa olsun, o yörenin dini havaya yakın geleneksel ezgilerini çalabiliyoruz.

Ekip ve Süre

Hacı uğurlama için 2-3 kişilik ekip uygun. 1 davulcu, 1 zurnacı temel kadro, ek bir vurmalı eklenebilir. Kalabalık ekip bu törene pek uymuyor, çünkü atmosfer daha sade olmalı. Süre genelde 30-45 dakika arası — mevlit ve dua dışında bizim aktif olduğumuz süre bu kadar.

Bazı törenler daha uzun planlanır, ikramlar olur, akrabalar uzun süre kalır. Bu durumda biz 1 saatlik bir hizmet veriyoruz. Ama hacı uğurlandıktan sonra ekibin orada kalması anlamsız oluyor, genelde uğurlama anıyla birlikte bizim de işimiz bitiyor.

Konvoy Uğurlaması

Bazı aileler hacıyı havalimanına götürürken konvoy düzenler. Akrabalar birkaç araba ile hacıyı uğurlamaya gider. Bu durumda biz konvoyun belli bir kısmında eşlik edebiliriz. Genelde mahalleden çıkışta, ana caddeye ulaşana kadar çalmaya devam ediyoruz. Havalimanına kadar uzun süre konvoyda eşlik etmek hem yorucu hem mantıklı değil, mahalleden çıkış anı yeterli oluyor.

Tarih ve Planlama

Hac yolculukları belli aylarda yoğunlaşıyor. Hac sezonu öncesinde, kurban bayramına yakın haftalarda uğurlama talepleri çoğalıyor. Tarihinizi belirlediğinizde 1-2 hafta önceden bizi arayın. Uçuş saati belli olduğu için tören saatini ona göre planlamak gerekiyor; biz de o saate uygun şekilde geliyoruz.

İstanbul'da Hizmet Bölgemiz

Bahçelievler'den çıkıyoruz, İstanbul'un her ilçesine ulaşıyoruz. Geleneksel mahalle kültürünün yaşadığı Fatih, Eyüpsultan, Sultangazi, Esenler, Bağcılar, Gaziosmanpaşa bölgelerinde sık hacı uğurladık. Anadolu yakasında Ümraniye, Sancaktepe, Sultanbeyli, Pendik bölgeleri de aktif. Adresinizi söyleyin, geliyoruz.

Merak Edilenler

Hacı uğurlamada davul zurna olur mu, biraz garip değil mi?

Anadolu kültüründe hacı uğurlama davul zurna eşliğinde yapılan köklü bir gelenek. Birkaç asırdır süregelen bir adet. Yanlış anlaşılan kısım çalınan ezgilerin türü; eğer coşkulu düğün havaları çalınırsa o garip olur. Ama bizim çaldığımız ağır, geleneksel parçalar uğurlamanın ruhuna tam uyuyor.

Mevlit okutacağız, davul zurnayla mevlit aynı anda olur mu?

Aynı anda olmaz, kesinlikle. Mevlit ve dua sırasında biz tamamen sessiz duruyoruz. Bu bizim için temel prensip. Mevlit programı bittiğinde hocanın sözüyle çalmaya başlıyoruz. Bu hassasiyetimiz olmasaydı bu işi yapamazdık, biz Anadolu'nun tüm dini geleneklerine saygılıyız.

Havalimanına kadar gelir misiniz?

Havalimanı içine giremiyoruz, güvenlik kuralları nedeniyle. Genelde evin önünde tören yapıyoruz, hacı oradan arabaya binip havalimanına gidiyor. Konvoy eşliği isterseniz mahalleden çıkış anına kadar eşlik edebiliriz, ana caddeye ulaşana kadar.

Hacı yaşlı, gürültüden rahatsız olmaz mı?

Yaşlı hacılar için ses seviyesini ayarlıyoruz. Çalış tarzımızı yumuşatıyoruz, gerekirse biraz uzakta konumlanıyoruz. Ses duyuluyor ama hacının rahatsız olmayacağı bir seviyede. Önceden hacının yaşı ve durumu hakkında bilgi verirseniz buna göre planlıyoruz.

Akşam saatinde uğurlayacağız, geç saatte çalmak sorun olur mu?

Apartman önünde geç saatte çalmak komşular için sıkıntı yaratabilir. Hacı uğurlamasının kendisi 30-45 dakika sürdüğü için aslında geç saatte de yapılabilir, ama erken akşam saatleri daha uygun. Mahalleli alışkın bu tür törenlere, genelde sorun olmuyor ama 22:00 sonrasından kaçınmak iyi olur.